Палеолити аввал (800-200 ҳазор сол пеш аз милод). Давраи аз ҳама қадими асри сангро палеолити аввал меноманд. Дар Осиёи Миёна ин давра 800- 200 ҳазор сол пеш аз замони моро дар бар мегирад.
Солҳои 1950 – 1991 барои Тоҷикистон дар соҳаи энергетика ва саноат мақоми хосеро ишғол менамояд.
Қувват гирифтани муомилоти мол дар дохили кишвар.
Андешаҳо оид ба макони Сомониён. Сомонхудот. Сомониён нахустин силсилаи маҳаллӣ буданд, ки пас аз суқути Бармакиён мавриди эътимоду пуштибонии халифаҳои аббосӣ гардиданд.
Таъснеёбии генерал-губернатори Туркистон ш ҳуқуқҳои номахдуди нахустин губернатори он генерал К.П.Кауфман.Оқибатҳои аз тарафи Россия забт шудани Осиёи Миёна:а) ҷиҳатҳои мусбат; б) ҷиҳатҳои манфӣ.
Нақша: Ҳукмронни Қарохониён дар Мовароунннаҳр.Қарохониён ва Қарохитоиҳо.Қудратманд ва афзудани мулки Ғазна дар даврони Сабуктегин (963-997) ва Маҳмуди Ғазнавӣ (998-1030).Суқути давлати Ғазнавиён.
Нақша: Марҳилаҳо ва минтақаҳои ҳудудӣ-таърихии ташаккули халқи тоҷик.Анҷоми раванди ташаккули халқи тоҷик.Маънои калимаи тоҷик ва назарияҳои асосӣ доир ба ин масъала.
Ҳуҷуми аввали амир Музаффархон ба водии Ҳисор.
Нақша: Зуҳури давлати Салчуқӣ дар Хуросон ва давраи аввали забткориҳои он. Тужралбеки Салчуқӣ (1040 -1063).
Ташкилёбии шоҳаншоҳии Сосониён. Ардашери Бобакон. Сосониён охирин сулолаи эронии тоисломӣ буда, аз соли 224 то 651-уми мелодӣ, яъне 427 сол дар Шарқи Наздику Миёна ҳукмронӣ кардаанд.
Хонадони Музафариҳо тоҷикнажоданду аслан аз шаҳри Хофи Хуросон бархостаанд. Сарсилсилаи ин сулола амир Шайх Гиёсиддини Ҳоҷӣ ба шумор меравад.
Бузургтарин намояндаи аҳли тасаввуф ва намоёнтарин олими соҳаҳои мухталифи усули исломи ин давра Абӯҳомид Муҳаммади Ғаззолӣ (1058-1112) буд.
Домоди халифа дар Балҷувон чӣ меҷуст? «Агар муборизони дифоъ аз хостаҳои миллӣ ба чашми дигарон, аз ҷумла русҳо чун «босмачӣ» муаррифӣ шаванд, мо ҳам аз забони онҳо гирифта онҳоро бояд «босмачӣ» гӯем?
Сабабҳои ба амал омадани ҳаракати зиддишӯравӣ.
Натиҷаи дигаргунсозиҳо. Солҳои 1929-1941 дар Тоҷикистон ба тамоми душвориҳо ва хатогиҳо нигоҳ накарда, дар соҳаҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва фарҳангӣ муваффақиятҳои назаррас ба даст дароварда шуд.