Нақшаи ҳисобҳои баҳисобгирии буҷетӣ

Ҳисобҳо – номгӯи бонизоми ҳисобҳои синтетикиеро меноманд, ки бо тартиби муайян рақамгузорӣ карда шудааст ва барои қисоби ҷории амалиётҳои хоҷагидории ташкилот пешбинӣ гэрдидааст.

Дар муассисаҳои буҷетӣ барои баҳисобгирии амалиётҳои бухгалтерӣ, аз рӯи иҷроиши харҷномаи даромад

ва хароҷот аз рӯйи маблағҳои буҷетӣ ва маблағҳое, ки аз фондҳоиғайрибуҷетӣ гирифта шудаанд, нақшаи ҳисобҳои аз ҷониби Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ-шуда, истифода бурда мешавад.

Нақшаи ҳисобҳои бақисобгирии ташкилотҳои буҷетӣ аз 12 боб ва қисми ҳисобҳои ғайритавозунӣ иборат аст.

Дар муассисаҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои баҳисобгирии мухосибӣ чунин нақшаи ҳисобҳо истифода карда мешавад1

Номгӯи ҳисоб

ҳисоб

Номгуи зерҳисоб

зерҳи-

соб

1234
Боби 1. Воситахон асосӣ ва дигар маблағгузорихои дарозмуддат
Воситаҳои асосӣ01Бино

Икшоот

Дасггохҳои таҳвилдиҳанда

Мошинҳо ва тачхизот

Воситаҳои накдиётӣ

Олотҳо, асбобҳои иетеҳсолӣ ва

хоҷагӣ (аз он ҷумла, лавозимот)

Хдӣвоноти корӣ ва сермадсул

Фонди китобхона

Дигар воситаҳои асосӣ

010

011

012

013

015

016

017

018

019

Фарсудашавии воситаҳои асосӣ02Фарсудашавки воситахои асосй020
Дигар маблағгузорихои дарозмуддат03Маблаггузориҳои молиявии дарозмуддат

Акхивҳои гайримодцӣ

030

031

Боби 2, Захирахои моддӣ
Таҷҳизот, масолеҳи сохтмонӣ ва масолеҳҳо барои тадқиқагҳои

илмӣ

04Таҷҳизотҳои васлшазанда

Масолеҳҳои сохтмонй барои сохтмони асосӣ

Маводҳои мӯҳлати исгифодабариашон дарози барои тадкиқотхои илмй ва санҷишҳоилабораторӣ исгифодашаванда ТачҳизотҳОи махсус барои корҳои клмӣ – тадқиқотӣ аз рӯйи шартномаи фармоишдихандагон

040

041

043

044

Чорвои ҷавон ва ҳайвоноти дар05Чорвои ҷавон ва хайвоноти дар050

Дастурамал оиди пешбурди баҳисобгирии муҳосиби дар муассисаҳои буҷетӣ. Душанбе-2010, с. 12-17.

парваришбудапарваришбуда
06Маводҳо барои таълим тадқиқотҳои илмй ва

дигар мақсадҳо

Маҳсулоти хурокворӣ

Доруворй ва лавозимоти ҷарроҳибандӣ

Масолеҳи хоҷагӣ ва сехҳо; конселярӣ

Сӯзишворй ва дигар равғанҳои молиданй

Масолехи махсус

Зарфхои холй

Дигар масолеххр

Масолеҳҳои дар poxбуда

Қисмҳои эҳтиётӣ

060
061
Масолеҳ ва маҳсулоти хӯрохворӣ062

063

064

065

066

067

068

069

Боби 3. Ашёқои камарзиш
Ашёҳои камарзиш07Ашёҳои камарзиши дар анборбуда

Ашёҳои камарзиши дар истифодабуда

Либос, лавозимоти рахти хоб ва пайафзоли

дар анборбуда

Либос, лавозимоти рахти хоб ва пайафзоли

дар истифодабуда

070

071

072

073

Боби 4. Маҳсулоти тайёр
Маҳсулоти тайёр08Махсулоти тайёр080
Боби 5. Маблағҳои (восигаҳои) муассисаҳо
Маблағҳои буҷети ҷумҳуриявӣ09Пулгузаронӣ аз маблағҳои буҷети ҷумхуриявӣ

ба муассисаҳое, ки дартобеъияти таксимотчии асосӣ(таксимотчи) карор доранд ва дигар

чорабиниҳо

Маблагҳои буҷети чумҳуриявӣ барои хароҷотҳои муассиса

Маблагҳои буҷега чумҳуриявй бо асъори хоричӣ

090

091

097
Маблағхои буҷети махаллии Ҷумҳурии Тоҷикистон10Пулгузаронӣ ба муассисаҳое, ки дар тобеъияти таксимотчии асосӣ(тақсимотчӣ) қарор доранд ва дигар чорабиниҳо

Маблагҳо барои хароҷотҳои муассиса

Маблағҳои буҷети маҳаллӣ бо асъори хориҷӣ

100

101

102

Маблағхоиаз ҳисоби сарчашмаҳои ғайрибуҷетӣба дастомада11Маблағҳои мақсаднок ва даромадҳои бебозгашт

Маблағҳои аз хисоби фаъолиятисоҳибкорй ба дастомада

Маблағхое, ки барои истифодаи муваққатии муассиса дохил шудаанд

Маблағҳое, ки аз фондҳои давлатии

110

111

114

115

гайрибуҷетӣ даромад шудаанд

Маблағҳо бо асъори хориҷӣ

118
Хазина12Хазина120
Дигар маблағҳо13Аккредитивҳо

Дафтарчаҳои махдудаардашудаи чеки

Ҳуҷҷатҳои пули

Маблагҳои дар роҳбуда

Маблағгузории молиявии кутоҳмуддат

130

131

132 133

134

Бобби 6. Ҳисоббаробаркуниҳои дохилиидоравӣ оид ба маблағгузорӣ аз буҷет
Ҳисоббаробаркуниҳоидохилиидоравӣ оид ба маблағузорӣ аз буҷет14Ҳисоббаробаркуниҳо оид ба маблағгузории буҷет барои хароҷотҳои муассиса ва дигар чорабиниҳо Ҳисоббаробаркуниҳоиоидбасарчашмаҳои иловагии маблағ-гузории буҷет барои хароҷотҳои. муассиса

Ҳисоббаробаркуниҳои оид ба маблағгузории буҷет барои сохтмони асосӣ

1 1

140 141

142

Боби 7. Ҳисоббаробаркуниҳо
Ҳисоббаробаркуниҳобомол-таъминкунандагон, пудратчиён ва супоришдиҳандагон барои корҳои

иҷрошуда ва хизматҳои расонидашуда

15Ҳисоббаробаркунихо бо мол

таъминкунандагонвапудратчиёнҲисоббаробаркуниҳо бохаридоронвасупоришдиҳандагонбарои

корҳоииҷрошудавахизматҳои расонидашуда

Ҳисоббаробаркуниҳоиазрӯйи

пешпардохтҳои гирифташуда

Ҳисоббаробаркуниҳоибо

иҷрокунандагонрӯи корҳоииҷрошуда

Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯи пардохтҳои додашуда

150

153

155

156

157

Ҳисоббаробаркуниҳобо шахсони таҳти ҳисоботӣ16Ҳисоббаробаркуниҳобо шахсони таҳти ҳисоботӣ160
Қисоббаробаркунихо бо хар гуяа

1, арздорон ва қарзхоҳон

17Ҳисоббаробаркуниҳо аз руйидамомадҳо

Андоз аз арзиши иловашуда азрӯи ашёҳои киматнохи харидоришуда, корҳо вaхизматрасониҳо

Ҳисоббаробаркуниҳоаз руйипардохтҳои махсус

Ҳисоббаробаркуниҳо аз руйи пардохтхо бо буҷет Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯи маблағҳое, ки барои истифодаи мувакқатии муассиса дохил шудаанд

Ҳисоббаробаркуниҳоаз руйи дигар

170

171

172

173

174

175

маблағҳо барои нигохдории корхона

Ҳисоббаробаркуниҳо бодепонентҳо

Хисоббаробаркунихо бо ҳар гуна карздорон (дебиторон) ва қарзхоҳон (кредиторон)

177

178

Ҳисоббаробаркуниҳо аз руи музди меҳнат ва идрорпулиҳо18Ҳисоббаробаркуниҳо аз руйи музди меҳтат

Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯйи идроргирандаҳо

Ҳисоббаробаркуниҳо бо кормандон аз рӯи интиколҳои гайринакдй ба ҳисобҳои пасандозӣ дар муассисаҳои кредитӣ

Ҳисоббаробаркуниҳобо кормандон оид ба интиқолҳои гайринакдии аъзохақӣ аз рӯйи шартно-маҳои сутуртар» ихтиерй

Хисоббаробаркунихо бо иттифо-қи касаба аз рӯи интиколи ғаӣ-ринакдии маблагхо оиди пардохти аъзохаккихои иттифоки касаба

Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯйи ҳуҷҷатхои ичроишй ва дигар хуҷатҳо, дигар хисоббаробаркуниҳо

Ҳисоббаробаркуниҳо бо хизматчиёни ҳарбӣ аз рӯйи кӯмакпулиҳо ва дигар пардохтҳо

Дигар ҳисоббаробаркуниҳо барои корҳои иҷрошуда

180

181

183

184

185

187

188

189

Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯи суғуртаи ҳатмии иҷтимоӣ ва хифзи иҷтимоииаҳолӣ19Ҳисоббаробаркуниҳо аз рӯи маблағҳои аз фондҳои давлатии ғайрибучета гирифташуда

Ҳисоббаробаркуниҳооидбабар

гардониданинафакаваёрдам-пулихоибарзиёдпардохтгардидаҲисоббаробаркуниҳобоФондисуғуртаииҷтимоииҶумҳурииТочикистон

ҲисоббаробаркуниҳобоФондисуғуртаиҳатмиитиббииҶумҳурииТоҷикистон

Ҳисоббаробаркуниҳоазрӯимаблағҳоирасониданиёриииҷтимоӣбааҳолӣ

191

192

193

194

195

Боби 8. Хароҷотҳо asрӯйи маблағҳои буҷетӣ ва маблағҳои аз ҳисоби сарчашмаҳои ғайрибуҷетӣ бадастомада
Хароҷотҳо аз рӯи буҷет20Хароҷот аз руйи буҷет барои нигаҳдории муассисаҳои дигар чорабиниҳо

Хароҷот аз ҳисоби сарчашмаҳои иловагии маблағгузории буҷетӣ

Хароҷот аз рӯйи буҷет барои сохтмони асосӣ

200

201

202

Хароҷотҳоазҳисобимаблағҳоисарчашмаҳоиғайрибуҷетӣ22Хароҷотҳо аз руйи фаъолияти соҳибкорӣ

Хароҷотҳо аз рӯйи тайёр намудани асбобҳои таҷрибавӣ

Хароҷотҳо барои тайёр ва коркарднамудани маводҳо

Хароҷотҳо аз рӯйи маблағқое, ки аз ҳисоби фоида таъсис ёфтаанд

Хароҷотҳо барои сохтони асосии аз ҳисоби маблағҳои барои нигоҳдорӣ ва рущди базаи моддӣ – техники равона шуда Хароҷотҳо аз рӯйи маблағҳои мақсаднок барои нигоҳдории корхона ва дигар чорабиниҳо

Хароҷотҳо аз ҳисоби маблағи падару модарон барои нигоҳдории муассисаҳои кӯдакона

Хароҷотҳо аз ҳисобимаблағҳои аз фондҳои давлатии ғайрибуҷетӣ гирифгашуда

220

221

222

223

224

225

227

228

Боби 9. Маблағгузорӣ аз буҷет
Маблағгузорӣ аз буҷет23Маблағгузорӣ аз буҷет барои интиқоли муассисаҳое, ки дар тобеъияти тақсимотчии асоси(тақсимотчӣ) мебошанд ва дигар чорабиниҳо

Сарчашмаҳои иловагии маблағгузории буҷет

230

231

Боба 10. Фондҳо вамаблағҳои таъиноти мақсаднок
Маблағҳое, ки аз ҳисоби фоида таъсис ёфтаанд24Маблағҳо барои ҳавасмандкунии моддӣ ва пардохтҳои иҷтимоӣ

Маблағҳо барои нигоҳдорӣ ва рущди базаи моддӣ-техникӣ.

240

241

Фоидхои воситаҳои асосӣва активҳои ғайримоддӣ25Фондҳои воситаҳои асосӣ

Фондхои активҳои ғайримоддӣ

250 251
Фондҳои ашёҳои камарзиш26Фондхои ашёҳои камарзиш260
Маблағқои таъиноти мақсаднок27Маблағҳои мақсаднок барои нигоҳдории муассиса ва дигар чорабиниҳо

Маблағҳои падару модарон 6apoи нигоҳдории муассисаҳои кӯдакон

Маблағҳои қарзӣ

Маблағҳои мақсадноки аз фондҳои

270

272

273 274

давлатии ғайрибуҷетӣ гарифгашуда
Боби 11. Махсулот, кору хизматрасонии иҷрошудаи ба фармоишгарон супоридашуда
Маҳсулот, кору хизматрасонии ичрошуда ва ба фармоишгарон супоридашуда28Маҳсулот, кору хизматрасонии иҷрошуда ва ба фармоишгарон супоридашуда280
Боби 12. Даромад, фоида ва зарар
Даромад40Даромади давраи хисоботӣ

Даромади даврахои оянда

400

401

Фоида ва зарар41Фоида ва зарар
Ҳисобҳои ғайритавозунӣ
Воситаҳои асосии иҷоравӣ01
Ашёҳои қиматноки модди дарнигоҳдории масъулиятнок қарордошта02
Варақаҳоиҳисоботашон қатъӣ04
Аз эътибор соқит гардонидани қарзи дебиторони ба адои қарз ноқобил05
Масолеҳиқиматноки бо таъминоти марказонидашуда пардохтшаванда06
Қарздории талабагон ва донишҷӯён барои барнагардонидани ашёҳои қиматнок07
Тӯҳфа ва ҷомҳои гузарандаи варзишӣ08
Роҳхатҳои пардохтнашаванда09
Пардохти зиёдатии нафақа ва ёрдампулиҳое, ки дар натиҷаи нодуруст истифода будани қонунгузорӣ дар бораи нафақаву ёрдампулиҳои ба амаломада10
Ашёҳои таълимии техникаи ҳарбӣ11
Қисмҳои эҳтиётии воситаҳои нақлиёт, ки бар ивази қисмҳои фарсудашуда дода шудааст.12

Дар баъзехисобҳои баҳисобгирии буҷетй тартиби пештараи инъикоснамоии амалиётҳо дар ҳисобҳо дида мешавад. Масалан, дар ҳисоби 400 «Натиҷаи молиявии (корхона) муассиса» даромади муассиса (корхона) дар тарафи кредитии ин ҳисоб инъикос карда шавад, хароҷотҳо бошад дар тарафи дебетии ин ҳисоб инъикос карда мешавад.

Тартиби бурдани баҳисобгирии таҳлилӣ (ҷузъӣ)-и ташкилотҳои буҷетӣ аз рӯйи нақшаи ҳисобӣ ва санадҳои меьёрй оид ба объектҳоибақисобгирӣ муқаррар карда мешавад.

Феҳристҳои баҳисобгирӣ

Феҳристи баҳисобгирӣ ба андозаи муайяни китобҳо ё варақаҳои ба қисматҳо ҷудокардашуда буда, барои навиш-тани амалиётҳои гуногун таъин шудаанд.

Феҳристҳо ҳамчун воситаи паҳнкунандаи ахбор аз 3 қисм иборат мебошанд:

  • умумӣ;
  • предметӣ;
  • тартибдиҳӣ.

Дар қисми умумӣ чунин мушаххасот, аломатҳо монан-ди номи ташкилот, номи феҳрист, рақами он, нишондиҳандаҳои давраи ҳисоботӣ ва дигар аломатҳое, ки барои феҳристи мазкур умумианд ҷой мегиранд.

Дар қисми предметии феҳрист масалан ҷадвал, шакл, яъне ба сӯтунҳо тақсимкунй бо ёрии феҳрист муайян карда мешавад.

Қисми тартибдиҳии феҳрист аз имзои шахсоне иборат аст, ки барои дуруст тартиб додан ва эътимоднок буданк маълумотҳои феҳрист ҷавобгар мебошақд. Ин қисми тартибдиҳии ҳуқуқии он мебошад. Одатан дар феҳрист сармуҳосиб ё иҷрокунандаи вазифаи ӯ имзо мегузорад.

Феҳристҳои баҳисобгирии бухгалтерӣ аз журналҳо, варақаҳо ва шаклҳои тасдиқшуда иборат мебошанд.

Китоби бухгалтерӣ – ин варақаҳои дорои сутунҳои махсуси гурӯҳбандӣ ва муқовабандӣ шуда мебошад. Дар китобҳои бухгалтерӣ то саркунии қайдҳо ҳамаи варақаҳо рақамгузорӣ карда мешаванд. Дар саҳифаи охирин бо имзои сармуҳосиб чунин қайд карда мешавад: «Дар ин китоб ҳамагй 250 саҳифа рақамгузорӣ шудааст». Дар баъзе китобҳо, масалан китоби хазина ба ғайр аз рақамгузорӣ бо ресмон баста шуда, сурғоч ва мӯҳр зада мешавад.

Дар ҳар китоб номи муассиса ва соле, ки дар он китоб кушода шудааст, навишта мешавад. Китобҳо барои баҳисобгирии синтетики ва аналитики истифода бурда мешаванд.

Варақаҳои бухгалтерӣ – ин ҷадвалҳои алохидая бо сутунҳои махсус, ки аз қоғаз ё картони тунук тайёр карда шудаанд ва барои қайди амалиётҳои бухгалтерӣ таъин шудаанд, мебошанд.

Варақаҳои бухгалтерӣ – ин як навъи варақаҳои қайди амалиётҳои бухгалтерӣ мебошанд.

Қайдҳо дар феҳристҳои бухгалетрӣ бо ранги чернила, ручка, компютер гузошта мешаванд. Дар охири ҳар моҳ дар феҳристҳои ҳисоби бухгалтерӣ ҷамъи гардишҳо ҳисоб карда мешавад.

Қайдҳо дар феҳристҳои баҳисобгирӣ бояд тоза, аниқ ва фаҳмо бошад.

Баъди тасдиқ кардани ҳисоботи солона феҳристҳои баҳисобгирӣ гурӯҳбандӣ карда шуда, барои нигохдорӣ ба бойгонии ҷории ташкилот супорида мешавад.

Маълумотҳо дар ҳуҷҷатҳои ибтидоӣ аз рӯйи санаи бавуҷудоияшон қайд шуда ва бо роҳи ғункунӣ (чамъкунӣ) дар феҳристҳои баҳисобгирии буҷетии зерин инъжос карда мешаванд:

Журнал – амалиёт аз рӯйи ҳисоби хазина;

Журнал – амалиёти ҳисоббаробаркунӣ бо шахсони зерҳисоб;

Журнал – амалиёти хдсоббаробаркунӣ бо таъминку-нандагон ва пудратчиён;

Журнал – амалиёти ҳисоббаробаркунии дебиторҳо аз рӯйи даромад;

Журнал – амалиёти ҳисоббаробаркунӣ аз рӯйи музди меҳнат;

Журнал – аз рӯйи дигар амалиётҳо;

Китоби асосӣ.

Қайдҳо дар журнал – амалиётҳо на дертар аз рӯзи дигар баъд аз гирифтани онҳо, гузаронқда мешаванд. Алоқамандии ҳисобҳо дар журнал вобаста аз характери амалиёт аз рӯйи дебети як ҳисоб ва кредхгги ҳисоби дигар навишта мешавад.

Дар журнал ~ сармуҳосиб ва муҳосибе, ки ҳамин жур-налро тартиб медиханд, имзо мегузоранд.

Бо гузашти моҳ маълумотҳои гардишҳо мувофиқи ҳисобҳо аз журнал-амалиёт дар китоби асосӣ қайд карда мешаванд.

Роҳҳои ислоҳи хатоиҳо дар феҳристҳои баҳисобгирӣ

Се тарзи ислоҳи хатоиҳо дар феҳристҳои баҳисобгирӣ вуҷуддорад:

– корректурӣ;

– навишти иловагӣ;

– қайди сурх.

Усули корректурӣ дар ҳолате истифода бурда мешавад, ки хатогӣ дар давраи ҳисоботй то тартибдиҳии тавозуни бухгалтерӣ ошкор карда шудааст. Моҳияти ин усул аз он иборат аст, ки навишти аввала нодуруст аст бо хати борик хат зада мешавад. Баъди хат задан навишти аввала бояд хонда шавад ва дар паҳлуи он навишти дурусташро қайд намоянд, якбора сабаби ислоҳкуниро қайд намуда, шахси ислоҳкунанда имзои худро дар ҳуҷҷат мегузорад. Ислоҳот бояд бо қайди «Ислоҳ карда шудааст» эзоҳ дода шавад.

Навишти иловагй дар ҳолате истифода бурда мешавад, ки дар маълумотҳои бухгалтерӣ ва дар феҳристҳои баҳисобгирӣ алоқамандии ҳисобҳо дуруст нишон дода шудааст, лекин маблағи амалиёт кам нишон до да шудааст. Ми-сол: ба шахси зерҳисоб аз хазина 40 сомонӣ дода шуд, аммо маблағи амалиёт 10 сомонӣ нишон до да шудааст. Пас, дар ин ҳолат барои маблаги боқимонда (30 сомонӣ) маълумотҳои (проводкаи) иловагй тартиб дода мешавад.

Агар дар қайдҳои баҳисобгирӣ алоқамандии ҳисобҳо нодуруст нишон дода шуда бошад, дар ин ҳолат барои ислохи хатой усули «Қайди сурх» истифода бурда мешавад. Моҳияти ин усул аз он иборат аст, ки навишти аввала так-рор мешавад, лекин бо ранги сурх.

Оцените статья

Нет комментариев. Ваш будет первым!